Mga Tanong na Walang Katuturan

Ako ay may lobo,

Lumipad sa langit,

‘di ko na makita

N

akakatuwa mang isipin na kung ang mga bagay sa palibot natin ay nakakapagsalita, magpoprotesta kaya sila? Pupunta sa EDSA, magdadala ng karatola at hihiyaw para sa kanilang karapatan at katarungan o di naman kaya mag-aaklas at tutungo sa mga kabundukan para magsimula ng rebolusyon. Ito ay isa lamang sa mga persunipikasyon na ang iba pang mga likha ng Diyos ay lubha ng naabuso at nasasaktan. Hindi naman kasi sila makakapunta sa kongreso at hihingi ng diplomasya. Wala kasi silang kakayahang magsalita kaya naman ang mga mahahabag na manunulat ay idinadaan nalang sa kanilang sining ang mga hinaing ng mga kaawa-awang mga likha ng Diyos. Kung kayo ang tatanungin, sino ba dapat ang sisisihin sa kanilang paghihinagpis at kalungkutan?

Ang mga TAO ba?

Hmmmm… Ano nga ba ang TAO? Sino nga ba tayo? Nararapat ba tayong sisihin sa pagkasira ng kalikasan?

Ang tao na yata ang pinakamatalinong likha ng diyos. Sa lahat ng mga likha niya, tayo ang pinakanamukadkad, ang nagpapagalaw at namamahala sa lahat ng mga bagay dito sa ibabaw ng mundo. Wala na sigurong higit na nangingibabaw kundi ang biyayang bigay sa atin ng maykapal. Kung ating susuriin at pagninilaynilayan, ang isip at pandama natin ang humuhubog sa iba pang mga likha. Samakatuwid, tayong mga tao ang binigyan ng Diyos ng obligasyon na pangalagaan ang iba pang mga nilalang, mga nilalang na hindi nagantimpalaan ng talino. Bagay na nakalimutan o hindi naman kaya, hindi alam ng iba sa atin.

Ang masakit sa parte ng pagiging tao ay ang kahinaan sa pagbibigay halaga ng mga nasa palibot natin. Hindi natin namamalayan nawawala na pala ang mga bagay na dapat nating pangalagaan. Mahilig tayong gumamit ng mga bagay na likha ng Diyos, ngunit hindi naman natin iniingatan. Bugkos, sinisira pa natin. Hindi, tayo nakukuntinto hangat hindi tayo nasasayahan o nakukuntento.

Ang kalikasan ang tangi nating yamang mayroon tayo. Dito natin kinukuha ang lahat ng ating pangangailangan. Mula sa pagkain, damit, bahay at maging sa ating pinaglilibangan. Subalit, ang iginanti natin sa kalikasang lumakandong sa atin ay pagkawasak. Dahil sa ating abisyong makamit ang katotohanan, ito’y tila kahoy na lamang na dahandahang natutupok sa apoy, apoy na sumisimbolo ng ating kasakiman. Masakit mang isipin ngunit ito ang mapait na katotohanan, mula pa noong sinimulan nating yumabong at magtayo ng sibilisasyon, winawasak natin ang kalikasan ng hindi natin namamalayan. Ang mga hayop, halaman, tubig, lupa at kalangitan, ang mga ito ang nagbibigay buhay sa bawat tao sa lupa at tayo ang maghahatid sa mga ito ng pagkawasak.

Ang PAG-UNLAD nga ba?

Sa paglipas ng panahon, unti-unting yumayabong at umuusbong ang sibilisasyon ng tao. Ang kaginhawaang hatid sa atin ng industriyalismo ang nagbibigay suporta sa ating pag-unlad. Ito ang nagsibilbing pondasyon ng modernisasyon at makabagong teknolihiya. Pinupukaw daw nito ang ating mga kamalayan paalis sa kamangmangan. Bawat pangangailangan ay madaling napupunan gamit lamang ang simpleng mahika ng siyensya at agham. Sining na maituturing ang mga ito. Mga arte, obra maestra ng ating mayamang kaisipan. Napakasarap isipin na ito ang nagbibigay ginhawa sa ating magulo at maingay na mundo.

Ngunit ito rin ang dahilan ng pagkalason at pagkasira ng ating mga likas na yaman. Simula noong 1800, mga makina na kasi ang kadalasang nagpapatakbo at gumawa ng mga dapat ay gawain ng mga tao. Ang mga usok na galing sa mga paktorya ay lumilikha ng mga nakakalasong materyal tulad ng carbon monoxide at sulfur dioxide. Maraming mga puno ang pinutol at mga bundok ang pinatag at hinukay para sa pagpapatayo ng mga gusali at tahanan ng mga tao. Ang mga maruruming likido na galing sa mga pagawaan ang lumalason sa mga organismo ng ating karagatan. Sanhi rin ang pagmimina sa pagkatigang ng lupa at pagkamatay ng likas ng kagubatan dahil sa inilalabas nitong mga kemikal. Tinatabunan kasi ng kaginhawaang hatid ng industriyalismo ang mga maidudulot nito sa kapaligiran.

Ang KALIKASAN kaya?

Ang kalikasan ang nagbibigay ng lahat ng pangangailangan ng mga nilalang sa mundo. Sinisimbolo nito ang buhay at kasaganahan. Dito kumakanlong ang ibat-ibang uri ng mga hayop na nagbibigay ng damit, bahay, at pagkain sa mga tao. Pinoprotektahan nito ang mga maliliit na organismo at iba pang mahahalagang bagay sa kapaligiran. Kadalasan, inihahambing ito sa isang mapag-arugang magulang kung kaya ito ang tinaguriang ina ng lahat ng mga nabubuhay.

Kung  sinisimbolo nito ang buhay at kasaganahan, sinisimbolo rin nito ang pagkawasak at kahirapan. Tulad ng isang inang mapag-aruga kapag napuno at nagalit ay nagiging mapagparusang magulang na hindi titigil hanggat hindi natototo ang kanyang anak.  Kapag nagalit ang kalikasan at nasaktan, kaya nitong hawiin ang lahat ng kanyang nasasakupan. Hindi ito mangangamba na mawasak niya pati ang kanyang sarili sapagkat alam nito na mahihilom at maayos ang lahat ng nawasak sa kanya. May kakayahan kasi itong gamutin ang mga sugat na dulot ng panahon ang likha ng tao.

Pero sino nga ba kaya ang dapat sisisihin?

Sino ba ang gumawa sa lahat ng mga ito?

Ahhh.. ang DIYOS?

Likas na talaga sa mga tao ang manisi sa kapwa sa tuwing may pagkakamaling nagawa o pagkukulang ng kapwa. Hindi lamang sa kanyang kapwa, kundi pati na rin sa Diyos lalong-lalo na kung ang kamalasan, sobrang paghihirap at pagkatalo ang dumarating sa kanyang buhay. Dapat nga ba talagang sisisihin ang Diyos? Ika nga, ang Diyos ang gumawa ng lahat o ang nagbigay disenyo sa kung ano man meron tayo sa mundo. Kung siya nga ang gumawa ng lahat, ibig sabihin siya ay parte kung anumang meron tayo ngayon. Puwedeng tagumpay o pagkatalo. Ayon naman sa iba, ang taong makikitid lamang ang pag-iisip ang may kakayahang sisihin ang Diyos sa kung ano man ang kanyang narating lalong-lalo na kung ito ay kamalasan o pagkatalo.

Ang Diyos ang gumawa ng disenyo sa mundo at gumawa ng lahat ng ito. Subalit hindi ito nangangahulugan na siya ang gumawa ng ating kamalasan. Kabutihan para sa ating lahat ang tangi niyang ninais at hinangad.

Sino nga ba talaga ang dapat sisihin?

Tayo talagang mga tao. Ang hilig manisi makaligtas lamang sa ating mga kasalanan. Ang iba sa atin nagmamaangmaangan tila ba hindi alam kung ano nga ba ang nangyayari sa mundo. Pati Diyos sinisisi natin sa ating mga nagawang kamalian.

Hayaan niyong bigyan natin ng paglalagum ang mga kuro-kuro kung sino nga ba ang dapat sisisihin … AKO?

Pumutok na pala,

Sayang ang pera ko,

Ibinili ng lobo,

Sa pagkain sana’y

NABUSOG PA AKO….

Huwag sana nating hayaan na mawala na ang lahat bago pa natin mapansin ang mga nangyayari sa ating kapaligiran.

Simula ng Kabatiran

Para sa mga kabataang nangangarap maging matagumpay at mairaos ang kanilang sarili sa putik ng kahirapan ang pagkakaroon ng pangalan at designasyon ay isa sa mga paraan upang mapatunayan ang kanilang kagalingan at kakayahan sa iba. Normal na siguro sa mga kabataan ngayon ang magpatagisan ng kanilang galing at talino maihayag lamang na sila ang masnangingibabaw, na dapat hangaan at purihin. Mundo ng kompetisiyon mula nang imulat nila ang kanilang dalisay na kamalayan sa mabilis na agos ng panahon. Bawat isa ay lubos na nagmamadaling abutin ang kanilang mga hangad maiwasan lamang maging huli at lumabas na talunan na ang tanging gantimpala ay ang mapait na alaala ng pagkatalo. Kailangang maging mas matalino o mas mataas, lamangan at agawin ang titulo kung kinakailangan, ganito ang mundong nakasanayan ko, kung saan ako ay nahubog at namulat sa pait ng kahirapan. Mundo na puno ng walang saysay na kompetisyon at pagmamaramot. Dito, kung sino ang mas magaling at mas malakas sila lamang ang may karapatang magtagumpay, ang mga mas mahina ay hindi binibigyang halaga at nararapat lamang na sumunod sa kung ano ang naisin ng mga mas mayayaman. Sa kasamaang palad, naging isa ako sa mga mahihina, laging kinukutya at pinagtatawanan, naging sunud-sunoran sa kung ano mang naisin nila. Ngunit noong nabigyan ako ng pagkakataong patunayan ang aking sarili, natulad lamang ako sa iba ko pang mga kasamahan na hindi ang pagiging mahabag na pinuno ang ipinapakita kung hindi pagmamayabang at pagmamalaki sa sarili – na tipikal sa ating mga lider ngayon.

Isa ako sa mga kabataang lumaki sa hirap at patuloy na nagsisikap upang maging matagumpay at maiahon ang sarili sa putik ng kadukhaan. Apat na taon na ang nakakalipas simula ng mawala ang pondasyong umaagapay sa akin, ang aking lolo at lola. Bata pa lamang ako noong ako ay naulila sa ama, ang ina ko naman ay walang araw na hindi abala sa pagtatrabaho maitaguyod lamang ang aming pang-araw-araw na pangangailangan. Samakatuwid, mulat na ako sa kahirapan at kalungkutan ng buhay. Ito ang naging insperasyon ko upang pagyabungin ang aking pangarap at tuparin ang kagustuhan ng aking puso na maging maunlad ang pamumuhay. Ngunit, habang ako ay nagninilay-nilay lubos kung naisip na kulang ang insperasyon at pagsusumikap dapat maging angat ako sa iba, dapat lamangan ko ang lahat makamit lamang ang aking gusto.

Sinikap kong maisakatuparan ang hiling ng aking kabatiran. Kahit papano ay nakamit ko ang ilan sa aking mga ninais. Isa na rito ang pagiging konsehal ng aming departamento at ang paghirang bilang isa sa mga nangungunang mag-aaral sa buong universidad ng estado ng Mindanao. Ngunit ng lumaon, naging maramot ako at mapanlamang sa kapwa. Wala sa aking ideyolohiya ang tumulong at ang tanging alam ko lamang ay ang aking ambisyon. Ang mundo ko ay nakasentro lamang sa kung ano ang gusto ko. Wala akong pakialam sa mga nangyayari sa aking palibot. Hindi ko batid kung nahihirapan man ang mga tao sa paligid ko basta hindi nakakasama sa aking kapakanan ay ayos lang. Nang tumagal, ang hilig ko sa kompetisyon ay yumabong na sa damot at inggit, mga karakter na wala ako noong ako ay mahina at nagsisimula pa lamang. Tila ba nilalamon na nito ang buo kong pagkatao. Hindi na ako makawala dahil tumatak na sa aking kamalayan na ang pinakamagaling at pinakaangat lamang ang mahalaga, dahil ako ang mahirap, dahil ako ang masnangangailangan. Ito na yata ang pinakamalaking pagsubok na dumating sa aking buhay - ang humamon sa aking pagkatao, bilang isang mamamayan, bilang isang batang namulat sa kahirapan.

Isang araw habang kami ay nag-uusap ng mga kapwa ko konsehal ng aming departamento, narinig ko ang balitang nangangailangan ang mga grupo ng mga kabataan ng Kapayapaan Kapatid Council ng mga boluntir para sa kanilang misyon sa Munisipyo ng Maasim. Hindi ko alam kung ano ang gagawin doon at kung para ay tumulong ay wala akong pakialam, sapagkat ang ninanais ko ay ang makakuha ng certificate upang maidagdag ko sa aking kuwalipikasyon bilang isa sa pinakamagaling na mag-aaral.

Ika-walo ng Oktobre taong dalawang libo at walo, ito ang araw na binago ang aking buong pagkatao, araw rin na namulat ang aking mga mata sa totoong paligsahan ng buhay. Pagkababa ko sa bus na aming sinasakyan, laking gulat ko nalang ng aking makita ang mga taga-roon na biktima ng insurhensya at pang-aapi ng mga bandido. Damang-dama ko pa hanggang ngayon ang hirap na kanilang pinagdadaanan. Lubog na nga sila sa kahirapan binibiktima pa sila ng mga taong hangad ay mapabagsak ang gobyerno. Ang mga inosenting mga bata ay nanginginig sa sobrang takot at ang iba ay tila bingi sa putokan. Halos wala silang makain at ang kanilang panandaliang kanlungan ay ang mga pinagtagpitagping mga kahoy at kawayan, ni wala ngang  dingding para labanan nila ang lamig at ulan. Hindi ko lubos na akalain na ako’y mapaluha ng pinagmasdan ko ang isang batang takot lumapit sa ibang tao dahil sa troma. Ako’y napatigil at tahimik na binulong ang mga salitang “ang swerte ko pala".

Sa pangalawang araw namin, pinaguhit namin ang mga bata kung ano ang gusto nilang maging paglaki nila. Lumapit ako sa isang batang gumuhit ng taong tinutuhog ng bangkaw ang isang lalaking nakauniporme. Tinanong ko siya kung bakit niya iginuhit iyon, paiyak niyang sinabing “ito ako paglaki ko, at gagantihan ko itong taong ito dahil pinatay niya papa ko”. May isang bata namang gumuhit ng bus at pangiting sinabi sa aking “kuya ito ako paglaki ko, gusto kong maging bolunti, gusot kong magbigay ngiti sa ibang mga bata tulad ng ginagawa niyo”.

Sa mga pagkakataong iyon ko napagnilay-nilayan na may masmahalaga pang mga bagay dito sa mundo higit sa pagkakaroon ng karangalan o kapangyarihan, higit sa pagsisikap makamit ang mga pansariling ambisyon; at iyon ang pagtulong sa kapwa, mga obligasyon na dapat matuklasan ng bawat isa sa atin. Doon ko nalamang hindi kahirapan o kahinaan ang aking problema kundi ang aking pagiging makasarili at pagmamalaki sa sarili.

Salamat sa kanila at nalaman ko ang magpakumbaba.